Επιστολή προς υπουργείο πολιτισμού & αθλητισμού για τα θέματα της γιόγκα

Αξιότιμοι κύριοι,

Με την παρούσα επιστολή θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για τις περιπέτειες της Γιόγκα στην Ελλάδα του 2018 και να ζητήσουμε την παρέμβασή σας, δεδομένου ότι η Γιόγκα αποτελεί πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας όπως αυτό αποκρυσταλλώθηκε με την απόφαση του OHE για τη θεσμοθέτηση της Διεθνούς Ημέρας Γιόγκα κάθε 21 Ιουνίου. Ο Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδας ιδρύθηκε το 2007 και σήμερα αντιπροσωπεύει την πλειοψηφία των 12.000 δασκάλων και των 600 σχολών Γιόγκα που υπάρχουν σήμερα στην Ελλάδα. Κύριο μέλημά μας είναι η δημιουργία θεσμικού πλαισίου για τη διαπίστευση του επαγγέλματος του Δασκάλου Γιόγκα, την αναγνώριση των σχολών Γιόγκα (accreditation) και την εκπαίδευση / πιστοποίηση προσόντων των δασκάλων Γιόγκα (training / qualification).

Μέρος 1ο : Η κατάσταση στην Ελλάδα σήμερα

Το Προεδρικό Διάταγμα 219/2006 ρυθμίζει τα σχετικά περί λειτουργίας ιδιωτικών γυμναστηρίων. Στο άρθρο 3 παρ. 5β ορίζεται ότι “Εάν οι υπηρεσίες που παρέχει το γυμναστήριο ή η αθλητική σχολή απαιτούν ιδιαίτερη εξειδίκευση, το προσωπικό απαιτείται να διαθέτει σχετική βεβαίωση, πιστοποίηση ή δίπλωμα”. Με άλλα λόγια, ο γυμναστής που διδάσκει Γιόγκα θα πρέπει να έχει πιστοποίηση προσόντων, όπως θα δούμε παρακάτω, επιπέδου 3 έως 5 του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Επαγγελματικών Προσόντων ( Ε.Π.Ε.Π / EQF – συνημμένο 1).

Ωστόσο, σήμερα ζούμε το εξής παράδοξο: Ενώ τα γυμναστήρια διδάσκουν, παρανόμως, Γιόγκα με πτυχιούχους των ΤΕΦΑΑ που δεν έχουν καμία πιστοποίηση προσόντων Δασκάλου Γιόγκα, οι ενώσεις των γυμναστών κάνουν καταγγελίες στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση Αττικής (120 καταγγελίες μέχρι σήμερα) και στην Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση Κ.Μακεδονίας (20 καταγγελίες) ότι οι σχολές Γιόγκα θα πρέπει να έχουν άδεια γυμναστηρίου με εφαρμογή του Π.Δ. 219/2006.

Και όλα αυτά ενώ ήδη υπάρχει, από τις 3/6/2009, γνωμοδότηση (συνημμένο 2) του υπουργείου πολιτισμού που ορίζει ότι: “τα κέντρα παθητικής γυμναστικής, ευεξίας και εναλλακτικής θεραπείας (γιόγκα) μπορούν να λειτουργούν αυτόνομα εκτός ιδιωτικών γυμναστηρίων, χωρίς να εμπίπτουν στις διατάξεις του Π.Δ.219/2006“.

Μέρος 2ο – Η Κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Γενικά, δεν υπάρχει υποχρεωτική νομοθεσία ή προδιαγραφές προκειμένου να ανοίξει κανείς Σχολή Γιόγκα. Η έναρξη λειτουργίας διέπεται από τις κείμενες διατάξεις για τη λειτουργία μιας οποιασδήποτε επιχείρησης. Οι Σχολές Γιόγκα μπορούν να ανήκουν σε Συλλόγους, σε Ατομικές Επιχειρήσεις και σε Προσωπικές ή Κεφαλαιουχικές Εταιρείες. Δεν υπάρχουν περιορισμοί που αφορούν τα τετραγωνικά ανά μαθητή, δεν απαιτούνται ιδιαίτερες εγκαταστάσεις αποχωρητηρίων / αποδυτηρίων του χώρου, σε καμία περίπτωση δεν θεωρούνται γυμναστήρια σωματικής άσκησης και βέβαια δεν απαιτείται εποπτεία από γυμναστές. Αντιθέτως, δάσκαλοι της Γιόγκα διδάσκουν στα γυμναστήρια άθλησης.

Καθαυτό το επάγγελμα του Δασκάλου της Γιόγκα δεν υπόκειται, επίσης, σε κανέναν περιορισμό ή υποχρεωτική πιστοποίηση προσόντων. Όπως θα δούμε παρακάτω, δύναται να πιστοποιηθεί –προαιρετικά– από τα Εθνικά Πλαίσια Προσόντων.

Την απουσία, στο παρελθόν, ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου λειτουργίας και νομοθεσίας εκμεταλλεύτηκαν διάφοροι διεθνείς οργανισμοί πιστοποίησης, όπως π.χ. η Yoga Alliance των ΗΠΑ, προσφέροντας αναγνωρίσεις σχολών (με το εμπορικό σήμα RYS) και πιστοποιήσεις εκπαίδευσης 200 & 500 ωρών (με τα σήματα RYT 200 & 500). Υπολογίζεται ότι στην Ελλάδα το 50% των δασκάλων έχει RYT 200 και το 25% των σχολών έχει RYS.

Όμως, ήδη από τη Συμφωνία της Λισσαβόνας του 2000, η Ε.Ε. έθεσε το έτος 2012 ως καταληκτική χρονολογία των διαδικασιών αντιστοίχισης των εθνικών πλαισίων προσόντων με το ΕΠΕΠ – EQF. Ωστόσο, το Ελληνικό Σχέδιο Προσόντων αντιστοιχήθηκε τον Νοέμβριο του 2016, διότι τις διαδικασίες είχαν μπλοκάρει οι εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων με καταγγελία τους προς την Κομισιόν, την Άνοιξη του 2014, για πολυάριθμες περιπτώσεις πλαστών και παράνομων τίτλων σπουδών. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί να ζητήσουν από την ελληνική πλευρά τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για να αποκατασταθεί η διαφάνεια, η νομιμότητα στην έκδοση τίτλων και η διασφάλιση της ποιότητας των εκπαιδευτικών. Με τη λειτουργία του Εθνικού Οργανισμού Πιστοποίησης Επαγγελματικών Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π) άνοιξε ο δρόμος για την πιστοποίηση επαγγελμάτων μη τυπικής εκπαίδευσης, όπως αυτό του Δασκάλου της Γιόγκα.

Η Ισπανία νομοθέτησε πρώτη, ορίζοντας με το Βασιλικό Διάταγμα 1034/2011 την πιστοποίηση επαγγελματικών προσόντων (συνημμένο 3) και με το Β.Δ. 1076/2012 τις προδιαγραφές του πιστοποιητικού επαγγελματικής κατάρτισης Δασκάλου Γιόγκα επιπέδου 3 του ΕΠΕΠ – EQF (συνημμένο 4).

Ακολούθησε, το 2013, ο οργανισμός British Wheel of Yoga που είναι το διευθύνον όργανο της Γιόγκα στη Μεγάλη Βρετανία, όπως ορίστηκε από το Διυπουργικό Συμβούλιο Πολιτισμού & Άθλησης. Η πιστοποίηση προσόντων που προσφέρει εποπτεύεται από το Γραφείο Προσόντων και Κανονισμών Εξετάσεων – Office for Qualifications & Examinations Regulations (Ofqual). Παρέχει Πιστοποιητικό επαγγελματικής κατάρτισης Δασκάλου Γιόγκα επιπέδου 4 του ΕΠΕΠ και Δίπλωμα επαγγελματικής κατάρτισης Δασκάλου Γιόγκα επιπέδου 5 του ΕΠΕΠ (οι προδιαγραφές του αναφέρονται στο συνημμένο 5). Επίσης πιστοποιούν, ανάμεσα σε άλλους, η Χριστιανική Ένωση Νέων (YMCA) (συνημμένο 6) και ο Active IQ (συνημμένο 7).

Τέλος, στην Ιταλία με τον Νόμο 4/2013 (άρθρο 6, παρ. 2 & 3 – συνημμένο 8) ορίστηκε ότι για την αναγνώριση των μη ρυθμιζόμενων επαγγελμάτων απαιτείται διαπίστευση από τον Ιταλικό Οργανισμό Τυποποίησης (UNI). Το 2016 μία ομάδα εργασίας, αποτελούμενη από εκπροσώπους της Iyengar Yoga, Satyananda Yoga και της Ιταλικής Ένωσης Γιόγκα, εκπόνησε τη διαπίστευση 11661/2016 σύμφωνα με τη διαπίστευση ISO/IEC 17024. Άρχισε άμεσα να χρησιμοποιείται από τον Ιταλικό Οργανισμό Πιστοποίησης (ENIC). Οι Ιταλικοί Οργανισμοί Πιστοποίησης ελέγχονται και αδειοδοτούνται από τον Ιταλικό Οργανισμό Αναγνώρισης (ACCREDIA). Ο ACCREDIA αναγνωρίζει και δημοσιεύει όλους τους κατόχους πιστοποιητικού επαγγελματικής κατάρτισης Δασκάλου Γιόγκα επιπέδου 3 του ΕΠΕΠ.

Μέρος 3ο : Τι μέλλει γενέσθαι;

1. Για το θέμα των σχολών Γιόγκα ζητάμε την εκπόνηση μιας διευκρινιστικής εγκυκλίου / υπουργικής απόφασης που θα ξεκαθαρίζει ότι:

ι) υπάρχει ελληνική νομοθεσία για τη λειτουργία τους ως υποκείμενες στο ΥΠΟΛ,

ιι) αποτελεί διαστολή του νόμου και αυθαίρετη εφαρμογή του ΠΔ 219/2006 ο διωγμός τους από τις διευθύνσεις Αθλητισμού των Περιφερειών,

ιιι) απαιτείται πιστοποίηση προσόντων για τη διδασκαλία της Γιόγκα,

ιv) δεν απαιτείται εποπτεία γυμναστή, αλλά αντιθέτως διαπιστευμένου Δασκάλου Γιόγκα,v) δεν απαιτούνται ιδιαίτερες προδιαγραφές λειτουργίας (ή αν το ΥΠΟΛ κρίνει, να γίνει εφαρμογή των κτιριακών δομών του ΕΟΠΠΕΠ συνημμένο 9– ειδικά για τις σχολές που θέλουν να διδάσκουν δασκάλους Γιόγκα και θα είναι μελλοντικά Κέντρα Δια Βίου Μάθησης επιπέδου 1

2. Για τη διαπίστευση του επαγγέλματος του Δασκάλου Γιόγκα μέσω του εθνικού σχεδίου διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ – συνημμένο 10) ζητάμε τη δημιουργία μικτής ομάδας εργασίας με το ΥΠΟΛ, με πιθανό αποτέλεσμα ένα Προεδρικό Διάταγμα όπου θα ορίζονται τα περί διαπίστευσης / πιστοποίησης προσόντων κατά το πρότυπο των αναλογιστών (βλ. ΠΔ 53/2013 συνημμένο11). Στην περίπτωση αυτή, ο Σύλλογος Γιόγκα Ελλάδος μετά από διαπίστευσή του σύμφωνα με ΕΛΟΤ EN ISO/IEC 17024 (συνημμένο 12) θα μπορούσε να συμμετάσχει σε μικτή Εξεταστική Επιτροπή Εξετάσεων Πιστοποίησης (βλ. άρθρο 5 του ΠΔ 53/2013) με εκπροσώπους του ΥΠΟΛ. 

3. Για την πιστοποίηση επαγγελματικών προσόντων, το Υπουργείο μπορεί να δράσει ως φορέας πιστοποίησης (ή εναλλακτικά και με τη συνεργασία του ΕΟΠΠΕΠ)για να θέσει τις βάσεις για το πιστοποιητικό επαγγελματικής κατάρτισης Δασκάλου Γιόγκα επιπέδου 3 του ΕΠΕΠ. Έτσι, θα ανοίξει και ο δρόμος για την αδειοδότηση από τον ΕΟΠΠΕΠ ως Κέντρα Δια Βίου Μάθησης Επιπέδου 1 των σχολών που θέλουν να προσφέρουν εκπαίδευση δασκάλων.

Σας ευχαριστούμε προκαταβολικά και εκτιμούμε ότι η διαδικασία που προτείνεται θα είναι επ’ ωφελεία και άλλων επαγγελμάτων με μη τυπική εκπαίδευση όπως οι χορευτές, οι μουσικοί, οι ζωγράφοι κλπ.

Με εκτίμηση

Αριστοτέλης Καραγκούνης

Πρόεδρος ΔΣ Συλλόγου Γιόγκα Ελλάδας

Πρόεδρος ΔΣ Συλλόγου Δασκάλων Κουνταλίνι Γιόγκα Ελλάδας